Klikzink
Een zadeldak is de meest eenvoudige dakvorm die er is: twee vlakken die tegen elkaar aanhellen en samenkomen in één nok. Geen hoeken, geen kepers, geen ingewikkelde aansluitingen zoals bij een tentdak of een dak met dakkapellen. Precies daardoor valt bij dit type dak elke onregelmatigheid in de baanindeling meteen op. Er is geen schoorsteen of dakraam die de blik afleidt. Wie langs de nok kijkt, ziet in één oogopslag of de banen recht liggen en of de overstek aan beide kanten gelijk is. Bij een zwembadoverkapping komt daar een tweede opgave bovenop die niets met de vorm van het dak te maken heeft, maar alles met wat er onder dat dak gebeurt: warme, vochtige, chloorhoudende lucht die voortdurend tegen de binnenkant van de dakplaten aan drukt.
Bij een zadeldak beginnen wij de indeling meestal vanaf de nok naar beide dakvoeten toe, zodat de banen aan de nok mooi op elkaar aansluiten en eventuele restmaten onderaan bij de goot vallen, waar ze minder opvallen. Omdat felsplaten op de millimeter leverbaar zijn, van 450 tot 8000 millimeter, kunnen wij de werkende breedte van 475 millimeter zo verdelen dat er geen rare kleine reststrook overblijft. Bij een overkapping van bijvoorbeeld veertien meter dakvlak betekent dit een paar extra rekenslagen, maar wel een dakvlak zonder een storende smalle baan tegen de gootrand.
Omdat een zwembadoverkapping vaak een aanzienlijke dakvlaklengte heeft, komt hier ook de lengte van de platen zelf in beeld. Waar bij een woonhuis een baan van goot tot nok vaak in één stuk kan, is dat bij een zwembadhal met een fors dakvlak niet altijd praktisch te vervoeren of te verwerken. Dan werken wij met een langsnaad die op een doordachte plek in het dakvlak valt, niet halverwege waar hij het meest in het oog springt, maar bijvoorbeeld net onder de nok, waar de overlap ook nog met de wind meewerkt.
Bij een zadeldak is de nok het enige lijnvormige detail in het hele dak, en dus het detail waar de meeste aandacht naar uitgaat. De nok moet windvast zijn, waterdicht zijn onder opwaaiende regen, en tegelijk voldoende open blijven voor de ventilatie die bij een zwembad hard nodig is. Dat laatste is de reden waarom de nok bij een zwembadoverkapping vaak net iets anders wordt uitgevoerd dan bij een gewone loods met een zadeldak: in plaats van een volledig gesloten nokstuk kiezen wij hier regelmatig voor een nokafwerking met een doorlopende ventilatiespleet, afgeschermd met een insectenwerend gaas en een overkapping die het inregenen voorkomt.
De felsen zelf, haaks opstaand en 35 millimeter hoog, lopen bij een zadeldak vanaf de nok naar de goot door. Bij de nok worden de felsen aan beide dakvlakken op elkaar aangesloten met een nokstuk dat om de felsen heen grijpt. Dat detail moet mee kunnen bewegen met de uitzetting van de platen. Staal zet minder uit dan zink, ongeveer de helft, maar bij een dakvlaklengte van tien meter of meer is die beweging nog steeds merkbaar genoeg om er in het ontwerp van het nokstuk rekening mee te houden.
Naast de nok zijn er bij een zadeldak drie andere randen die aandacht vragen: de goot aan beide dakvoeten en de kopgevels aan de zijkanten. Bij een zwembadoverkapping liggen hier vaak ook de doorvoeren voor luchtbehandeling, want de ventilatie die het binnenklimaat droog moet houden, moet ergens het dak doorkomen. Elke doorvoer is een onderbreking van een verder gesloten vlak, en elke onderbreking is een plek waar water een kans krijgt als de aansluiting niet goed is doordacht.
Wij zien in de praktijk dat doorvoeren voor luchtbehandelingskasten het beste zo hoog mogelijk in het dakvlak liggen, dicht bij de nok, en niet halverwege een dakvlak waar het water van boven eerst langs de doorvoer moet stromen voordat het de goot bereikt. Bij een bestaande overkapping waar de luchtbehandeling al vaststaat, is die keuze er natuurlijk niet meer, en moet de aansluiting het met een ruimere kraag en een zorgvuldige felsaansluiting oplossen.
De felsplaten aan de buitenzijde zijn zelden de reden dat een zwembaddak vochtproblemen krijgt. Vrijwel altijd zit het probleem aan de binnenzijde, bij de dampremmer. Een zwembadruimte heeft een combinatie van hoge temperatuur, hoge luchtvochtigheid en chloordamp die nergens anders in de bouw voorkomt. Die damp trekt naar buiten, door elke naad en elke perforatie die de dampremmer niet afdicht. Komt die damp in de constructie, dan condenseert hij tegen de onderzijde van de koude dakplaat, en dat gebeurt onopgemerkt, jarenlang, tot de isolatie doorweekt is of de gordingen beginnen te roesten.
Wij hebben dakken gezien waar de felsplaten er na jaren nog onberispelijk bij lagen, terwijl de isolatie daaronder al drijfnat was. De platen zelf waren niet het probleem; de dampremmer was op een paar plekken doorboord voor bevestiging van een lichtarmatuur, en daar was verder niets meer aan gedaan. Bij een zwembadoverkapping is elke doorboring van de dampremmer een risico dat op een gewoon dak veel minder zwaar telt.
Daarom is onze aanbeveling bij dit gebouwtype altijd: regel de dampremmer en de ventilatie eerst, voordat er ook maar één plaat gelegd wordt. De felsplaten aan de buitenzijde zijn met hun blinde bevestiging en hun coating van vijftig micrometer prima bestand tegen een buitenklimaat, ook boven een zwembad. Maar zij lossen geen probleem op dat van binnen komt.
Een zadeldak met twee gelijke vlakken en één nok is niet bij elke zwembadoverkapping de beste keuze, ook al is het de eenvoudigste vorm om te maken. Bij een overkapping met een lage nokhoogte, waar ruimte voor luchtcirculatie onder de nok beperkt is, werkt een zadeldak de vochtafvoer soms tegen: de warme lucht stapelt zich onder de nok op en heeft weinig weg zonder een goed doordachte nokventilatie. In zulke gevallen is een lichte afwijking van de klassieke nokdetaillering, met een grotere ventilatiedoorlaat, nodig om het dak zijn werk te laten doen.
Ook bij een zeer breed dakvlak zonder tussensteunpunt kan de overspanning van de gordingen een grotere rol spelen dan de dakbedekking zelf. Dan is het dakvlak op zichzelf niet het probleem, maar de onderconstructie waarop het rust, en dat is een vraag voor de constructeur, niet voor de dakbedekker.
Voor een zadeldak op een zwembadoverkapping is het verstandig om de dampremmer, de ventilatie en de baanindeling in één keer te bekijken, niet los van elkaar. Heeft u een tekening van de bestaande of geplande overkapping, dan denken wij daar kosteloos in mee: van de indeling van de banen tot de uitvoering van de nok en de doorvoeren. Neemt u gerust contact met ons op om de situatie samen door te nemen.