Klikzink
Een jachthavengebouw is meestal het eerste gebouw dat mensen zien als ze vanaf het water aankomen, en vaak ook het laatste als ze weer wegvaren. Het staat op een plek waar niets voor of achter zit om het weg te schermen. Dat maakt het aanzicht belangrijker dan bij een loods op een bedrijventerrein. Wij krijgen regelmatig de vraag hoe felsplaten dat aanzicht veranderen, los van de technische kant van dak en gevel. Dat is een andere vraag dan welk materiaal het beste bestand is tegen zout of wind, en die twee vragen lopen bij dit gebouwtype makkelijk in elkaar over terwijl ze niet hetzelfde zijn.
Felsplaten leggen een reeks rechte, verticale of horizontale lijnen over het gebouw, met een vaste afstand van 475 millimeter tussen de felsen. Die herhaling is het grootste visuele verschil met bijvoorbeeld dakpannen of golfplaat. Waar een pannendak een oppervlak met textuur geeft, geeft een felsdak een oppervlak met richting. Bij een jachthavengebouw met een eenvoudige, rechte hoofdvorm versterkt dat de rust van het gebouw: de gevel oogt vlak en aaneengesloten, en de enige onderbreking is de lijn van de fels zelf. Bij een kantoortje met veel dakkapellen, uitbouwen en een schoorsteen werkt hetzelfde lijnenspel averechts. De felslijnen lopen dan steeds vast op een hoek, een doorvoer of een aansluiting, en het resultaat is een gevel die drukker aanvoelt dan zonder felsplaten, niet rustiger. Wij zien dat vaker bij havengebouwen die in de loop van de jaren zijn uitgebreid met een berging hier en een luifel daar: de vorm is niet meer enkelvoudig, en een materiaal dat om enkelvoudige vormen vraagt, komt dan niet tot zijn recht.
De drie beschikbare kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn alle drie mat, met een glansgraad onder de 5. Dat is een bewuste keuze geweest bij de ontwikkeling van de coating, en het heeft gevolgen voor hoe het gebouw in de omgeving valt. Een glanzend dak weerspiegelt de lucht en het water er omheen en verandert daardoor voortdurend van aanzien, van grijs bij bewolking tot bijna wit bij felle zon. Een mat dak doet dat niet. Het houdt zijn eigen kleur vast, onafhankelijk van het weer. Bij een jachthaven waar het water zelf al genoeg licht en beweging geeft, werkt een mat dak rustgevend: het gebouw is een vast punt tussen wisselend water en wisselende lucht. Bij een havengebouw dat juist bedoeld is om op te vallen, als herkenningspunt vanaf het water met een naam of een baken erop, kan diezelfde matheid tegenwerken. Een gebouw dat je van ver wilt kunnen zien, is soms beter af met een lichtere kleur of meer glans dan met een donker, mat felsdak dat opgaat in de schaduw van de kade.
Bij een jachthaven is de coating geen kwestie van smaak alleen. De combinatie van zout in de lucht en aanhoudende wind vanaf open water is agressiever voor een gevel dan een gemiddelde landlocatie, en dat raakt ook de keuze voor zwart, grijs of zilverkleurig. Donkere kleuren zoals Nordic Night Black nemen meer warmte op dan lichte kleuren, en bij een gevel die pal op het water staat en dus voortdurend wisselt tussen natte wind en felle zon, is dat verschil in opwarming groter dan bij een gebouw dat meer beschut staat. Dat is geen reden om zwart te vermijden, maar wel iets om mee te nemen bij de keuze tussen dak en gevel: een zwart dak in de volle zon gedraagt zich anders dan een zwarte gevel die het grootste deel van de dag in de schaduw van het gebouw zelf ligt. Slate Grey en Metallic Dark Silver liggen dichter bij de kleur van het water en de lucht, en vervagen daardoor optisch meer in de omgeving. Voor een havengebouw dat zich nadrukkelijk als nieuw en modern wil onderscheiden van de oudere loodsen ernaast, is dat vervagen niet altijd wenselijk, en dan is de scherpere, donkere kleur juist een bewuste keuze, ondanks de iets grotere warmteopname.
Een jachthaven bestaat zelden uit één gebouw. Er staat vaak een kantoortje, een botenloods, een kraan of een steiger met bijgebouw, en die staan meestal niet gelijktijdig neergezet en niet in dezelfde stijl. Het beeld van het geheel wordt dan bepaald door hoeveel de gebouwen op elkaar lijken, of juist niet. Wij hebben gezien dat een havenkantoor met felsplaten er in eerste instantie op zichzelf goed uitziet, maar tussen een verweerde houten botenloods en een verzinkte stalen kraan een vreemd contrast oplevert: het nieuwe gebouw trekt alle aandacht naar zich toe, terwijl het juist onderdeel is van een groter geheel dat als haven moet functioneren. Andersom werkt het net zo goed: wanneer meerdere gebouwen op het terrein in dezelfde felsplaat en dezelfde kleur worden uitgevoerd, ook al zijn ze op verschillende momenten gebouwd, ontstaat er een samenhang die er voorheen niet was. Dat is een overweging die niet in de tekening van één gebouw zichtbaar wordt, maar wel in de luchtfoto van het hele terrein. Wie alleen het havenkantoor vervangt en de rest van het terrein ongewijzigd laat, moet er rekening mee houden dat het nieuwe gebouw zich dan onvermijdelijk onderscheidt, of dat nu de bedoeling was of niet.
Er zijn situaties waarin wij eerlijk zeggen dat felsplaten niet de aangewezen keuze zijn voor het beeld dat een klant voor ogen heeft. Een jachthaven met een historische status, waar de bebouwing bewust in stijl met een oudere periode wordt gehouden, vraagt om een dakbedekking die bij die periode past, en een vlak, modern felsdak met scherpe lijnen staat daar dan buiten. Ook bij een havengebouw met een rieten kap of een traditionele pannenkap ergens in de directe omgeving kan een fels-gevel te veel als vreemd element ogen, hoe goed het op zichzelf ook oogt. En bij een gebouw met een complexe vorm, met meerdere kappen, hoeken en aansluitingen, levert het lijnenspel van de fels eerder onrust dan rust op, zoals eerder al genoemd. In die gevallen raden wij aan om eerst het gewenste beeld helder te krijgen, los van het materiaal, en dan te bekijken of felsplaten daarbij passen of dat een ander materiaal, of een andere vormgeving van het gebouw zelf, dichter bij dat beeld komt.
Onze felsplaten worden op maat gewalst, tot op de millimeter, in drie kleuren die geschikt zijn voor de omstandigheden aan het water. Wilt u weten hoe een strak felsdak of -gevel eruit zou zien op uw havengebouw, of hoe het zich verhoudt tot de rest van uw terrein, dan denken wij kosteloos mee aan de hand van een tekening of een foto van de bestaande situatie.