Klikzink
Felsplaten hebben een herkenbaar effect op een gevel of dak: rechte, doorlopende naden die het volume van een gebouw benadrukken in plaats van verbergen. Dat is precies waarom architecten en opdrachtgevers er vaak voor kiezen als ze een gebouw een moderne uitstraling willen geven. Maar dat effect ontstaat niet automatisch bij elk gebouw. Het ligt aan de vorm van het gebouw, aan de richting waarin de banen lopen en aan wat er al staat.
De fels van 35 mm die haaks op de plaat staat, is het enige element dat je op afstand ziet. Er zitten geen schroeven, geen overlappende platen, geen zichtbare bevestiging. Wat overblijft is een herhaling van rechte lijnen op een vaste afstand van 475 mm, van goot tot nok of van onder- tot bovenkant gevel. Die herhaling is wat een gebouw rust geeft. Hoe langer de baan zonder onderbreking kan doorlopen, hoe sterker dat effect is. Omdat we platen op maat leveren tot 8000 mm, kan een baan in veel gevallen in één stuk over het hele dakvlak of de hele gevelhoogte lopen, zonder lasnaad. Dat is een verschil met golfplaten of dakpannen, waar het patroon uit losse eenheden bestaat die je oog wél registreert als aparte stukken.
De kleurkeuze versterkt dat effect. De drie kleuren die wij leveren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, hebben een glansgraad onder de 5. Dat is bewust: een hoge glans trekt de aandacht naar het materiaal zelf en naar elke onvolkomenheid in de ondergrond. Een lage glans laat de aandacht bij de vorm van het gebouw en het lijnenspel van de felsen. Bij een gebouw met een eenvoudig, helder volume, een rechte kap, een blokvormig bouwdeel, een schuine gevel zonder veel inspringen, is dat een sterke combinatie. Het dak of de gevel wordt zelf een vlak in plaats van een verzameling losse onderdelen.
Hetzelfde effect dat een strak gebouw straker maakt, kan een onrustig gebouw onrustiger maken. Bij een dak met veel dakkapellen, schoorstenen, dakramen en hoekkepers ontstaat een probleem: elke onderbreking vraagt om een eigen aansluiting, en bij felsplaten valt elke aansluiting extra op omdat de rest van het vlak zo strak is. Bij dakpannen valt een inkeping in het patroon minder op, omdat het patroon zelf al uit kleine eenheden bestaat. Bij felsplaten trek je juist de aandacht naar elke plek waar de lijn wordt onderbroken.
Iets vergelijkbaars speelt bij gebouwen met een grillige plattegrond, met veel erkers, uitbouwen en richtingsveranderingen. Als de platen op elk vlak in een andere richting moeten lopen om aan te sluiten op de vorm, verdwijnt de rust die het materiaal juist moet geven. Dan ontstaat een lappendeken van rechte lijnen die alle andere richtingen op elkaar wijzen, in plaats van één doorlopend beeld. In zo'n situatie is het de moeite waard om vooraf op tekening te bekijken hoe de banen gaan lopen, liefst voordat er knopen worden doorgehakt over de vorm van dakkapellen of aanbouwen. Wij denken daar kosteloos in mee, juist omdat een verkeerde richting achteraf niet meer te herstellen is zonder de bekleding te vervangen.
Felsplaten zijn toepasbaar op dak en gevel, in beide richtingen. Die keuze is niet alleen technisch, die is ook bepalend voor hoe modern of hoe rustig een gebouw overkomt. Verticale banen op een gevel benadrukken de hoogte van een gebouw en werken goed bij een pand dat al hoog en smal is opgezet, zoals een woning met een steile kap of een utilitair gebouw met een hoge gevel. Horizontale banen benadrukken juist de breedte en liggen goed bij een laag, langgerekt volume, zoals een loods of een eenlaagse aanbouw.
Hier zit een valkuil die vaak over het hoofd wordt gezien: een gebouw dat eigenlijk al breed en laag is, wordt met verticale felsplaten niet vanzelf slanker. De platen leggen een richting op die niet bij de verhoudingen van het gebouw past, en het resultaat oogt dan onrustiger dan bedoeld, niet strakker. Andersom geldt hetzelfde voor een smal, hoog gebouw met horizontale banen: die kunnen het gebouw juist breder laten lijken dan het is. De keuze voor de richting van de platen werkt het best als die de bestaande vorm van het gebouw volgt en versterkt, niet als die een andere vorm probeert te suggereren.
Hoe dit precies uitpakt, verschilt sterk per situatie. Bij een vrijstaande woning met een eenvoudige kap ligt de nadruk vooral op de kleurkeuze en de richting van de gevelbekleding. Bij een agrarische loods of bedrijfshal, met vaak grote, ononderbroken vlakken, komt het strakke effect het snelst en het duidelijkst tot zijn recht, simpelweg omdat er weinig obstakels zijn die de lijn onderbreken. Bij een gebouw met een monumentaal of juist heel gedetailleerd karakter is de afweging weer anders: daar kan een strak, modern materiaal als contrast werken, of juist als breuk met het karakter van het pand worden ervaren, en dat is een keuze die per gebouw en per opdrachtgever verschilt.
Of felsplaten ook praktisch de juiste keuze zijn voor een bestaand dak, hangt af van andere factoren dan uitstraling alleen, zoals de dakhelling, de ondergrond en de reden van de renovatie. Daarover, en over de specifieke situatie bij dakvervanging, nieuwbouw of een dak met asbest, hebben we losse pagina's in deze kennisbank.
Een moderne uitstraling is dus niet iets dat het materiaal alleen levert, het is het resultaat van een combinatie: de vorm van het gebouw, de richting van de banen, het aantal onderbrekingen in het vlak en de kleur. Op een helder volume met weinig doorbrekingen versterken felsplaten de rust en de strakheid van het geheel. Op een gebouw met veel dakkapellen, hoeken en richtingsveranderingen kan hetzelfde materiaal het tegenovergestelde effect hebben.
Wilt u weten hoe dit uitpakt voor uw eigen gebouw, dan is het meest concrete dat u kunt doen een schets of tekening van de gevel of het dakvlak meenemen naar ons toe. Aan de hand daarvan kunnen we samen bekijken welke richting en welke plaatlengte het beste bij de vorm passen, en of er punten zijn die vooraf aandacht verdienen. Dat meedenken op tekening kost niets, en voorkomt dat u achteraf tegen een resultaat aankijkt dat niet is wat u ervan verwachtte.