Klikzink
Een drijvende woning drijft op haar eigen drijflichaam, en dat drijflichaam heeft een grens aan wat het kan dragen voordat de woning te diep in het water komt te liggen. Bij een woning op vaste grond telt elke kilogram op het dak mee voor de constructie, maar bij een drijvende woning telt elke kilogram boven de waterlijn dubbel: het gewicht van het dak, de dakbedekking, de bevestiging en de zonnepanelen samen bepaalt hoe hoog of hoe laag de woning in het water komt te liggen. Wie op deze woning zonnepanelen wil plaatsen, moet daarom niet alleen kijken naar de bedekking op zichzelf, maar naar het hele pakket dat op het dak komt.
Bij een normale woning met een stevige fundering merkt u het verschil tussen een lichte en een zware dakbedekking nauwelijks. Bij een drijvende woning wel. Het drijflichaam is berekend op een bepaald totaalgewicht, en dat gewicht is vaak al grotendeels ingevuld door de woning zelf, de installaties en het meubilair binnen. Wat er dan nog bij komt aan gewicht op het dak, gaat rechtstreeks van de resterende marge af. Onze felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter, wat aanzienlijk lichter is dan bijvoorbeeld dakpannen. Dat scheelt gewicht dat vervolgens beschikbaar is voor de zonnepanelen zelf, de montagerails en de bekabeling. Bij een woning op het IJsselmeer die wij vorig jaar spraken, bleek dat verschil in gewicht precies de ruimte te geven om het gewenste aantal panelen te plaatsen zonder dat de waterlijn merkbaar verschoof.
Wij kunnen als leverancier van de felsplaten niet berekenen hoeveel drijfvermogen er precies over is voor zonnepanelen; dat is aan de bouwer van het drijflichaam of een constructeur die de woning kent. Wat wij wel kunnen aangeven is hoeveel het dakpakket zelf weegt, zodat die berekening compleet is.
Op een gewoon woonhuis is een doorboring in de dakbedekking meestal een kwestie van een goede afdichting, en verder geen probleem. Op een drijvende woning ligt dat anders. Elk gaatje in het dakvlak is een potentiële plek waar vocht een weg naar binnen kan vinden, en bij een woning waarvan de vloer op waterniveau of net erboven ligt, is de marge voor foutjes kleiner dan bij een woning met een kruipruimte en een spouw als buffer. Onze felsplaten worden blind bevestigd: de klemmen grijpen onder de opstaande fels, en er komt geen schroef door het vlak van de plaat. De plaat zelf blijft dus intact, van gootrand tot nok.
Dat is meteen ook het uitgangspunt voor de zonnepanelen. In plaats van het paneelframe rechtstreeks in de plaat te schroeven, wat op deze bedekking niet de bedoeling is, wordt er gebruikgemaakt van klemmen die om de fels sluiten. De montagerail voor de panelen hangt dan aan die klem, niet aan een gat in het staal. Dat principe is niet nieuw; het wordt op felsdaken van gewone woonhuizen ook al jaren zo toegepast. Het verschil bij een drijvende woning is dat een lek hier niet alleen een storing in het dak betekent, maar een risico voor de leefruimte direct daaronder.
Bij een drijvende woning loopt het traject net iets anders dan bij een gewoon huis, simpelweg omdat de volgorde van bouwen en wegen bepalend is voor wat er kan. Eerst wordt het gewicht van het complete dakpakket vastgesteld: de platen, de isolatie als die er is, de bevestigingsmaterialen en de panelen met hun rails. Dat totaal wordt teruggekoppeld naar de bouwer van het drijflichaam, die controleert of het drijfvermogen dat toelaat en waar in het drijflichaam eventueel gecompenseerd moet worden. Pas als die rekensom rond is, wordt de dakconstructie definitief vastgelegd.
Daarna volgt de plaatsing van de felsplaten zelf, met de klemmen op de juiste plek voor de latere zonnepanelen al meegenomen in de planning. Het is namelijk lastiger om achteraf klemmen op exact de goede felsposities te krijgen als de indeling van de panelen nog niet vaststond bij het leggen van de platen. Daarom werken wij het liefst met de tekening van de zonnepanelen erbij, ook als de panelen zelf pas later worden gemonteerd. Wij denken daar kosteloos in mee, en dat scheelt achteraf gepuzzel.
Een drijvende woning ligt niet helemaal stil. Ze beweegt mee met golfslag, met wind, met wisselende belasting als er mensen aan boord komen of van boord gaan, en met de waterstand die door het jaar heen verandert. Dat is een fundamenteel verschil met een woning op een fundering, en het heeft gevolgen voor alles wat star aan het dak wordt bevast. Een bevestiging die geen enkele beweging toelaat, staat op termijn onder spanning te werken tegen de beweging van de woning in plaats van ermee mee te gaan.
De felsverbinding zelf is hier al een voordeel: de fels is een mechanische verbinding zonder kit of lijm, en het staal kan bij temperatuurwisselingen vrij uitzetten en krimpen binnen de klemmen. Het materiaal zet ongeveer half zoveel uit als zink, wat al minder beweging in het vlak zelf geeft. Voor de zonnepanelen betekent de bewegende ondergrond dat de bekabeling en de aansluitpunten richting de meterkast of de accu wat extra bewegingsruimte moeten krijgen, met een lus in de kabel bijvoorbeeld, in plaats van een strak gespannen lijn. Dat is geen onderdeel van ons werk aan het dak, maar het is wel iets wat de installateur van de panelen moet weten voordat hij de kabels wegwerkt.
Er zijn situaties waarin zonnepanelen op felsplaten bij een drijvende woning niet de aangewezen route zijn. Als het drijflichaam al aan zijn grens zit door andere aanpassingen, zoals een uitbouw of extra opslag, dan helpt een lichte dakbedekking niet genoeg om nog ruimte te maken voor panelen; in dat geval ligt de oplossing eerder bij het drijflichaam zelf dan bij het dak. Ook bij een zeer beperkt dakoppervlak, zoals bij een compacte woonark, kan het zijn dat het aantal panelen dat er redelijkerwijs op kan zo klein is dat de opbrengst niet opweegt tegen de moeite van een zorgvuldige, doorboringsvrije montage; dan is een eenvoudiger opstelsysteem op een vlak dak soms praktischer dan een hellend felsdak met klemmen.
Verder is deze aanpak minder geschikt als het dak al belegd is met een bedekking die niet vervangen wordt, en de vraag alleen gaat over het plaatsen van panelen op de bestaande situatie. In dat geval gaat het niet meer om felsplaten, maar om een bevestigingssysteem dat past bij de bedekking die er al ligt, en dat is een ander gesprek.
Als u een drijvende woning heeft of bouwt en overweegt om zonnepanelen op een felsdak te plaatsen, is het verstandig om eerst het gewicht van het gewenste dakpakket compleet met panelen te laten doorrekenen door de bouwer of constructeur van het drijflichaam. Heeft u daarvoor de gewichtsgegevens van onze platen nodig, of wilt u meedenken over waar de klemmen het beste kunnen komen in verhouding tot de geplande panelen, dan kunt u de tekening met ons delen. Wij kijken er kosteloos naar mee en geven aan wat er voor uw dakvlak en uw platindeling mogelijk is.