Klikzink
Een lessenaarsdak heeft maar één vlak, met aan de ene kant een hoge rand en aan de andere kant een lage rand. Bij een bungalow is dat vlak vaak groot in verhouding tot de gevels eronder: het dak bepaalt voor een groot deel hoe het huis eruitziet, meer dan bij een zadeldak waar het vlak in twee helften is gedeeld. Dat maakt de keuze voor felsplaten op dit type dak in de eerste plaats een vraag over beeld, en pas daarna een vraag over techniek.
Op een lessenaarsdak loopt de baan meestal van de hoge rand naar de lage rand: de volle dieptemaat van het dak in één stuk. Omdat klikfels op maat gewalst wordt, van 450 tot 8000 millimeter, is dat voor de meeste bungalows geen probleem. Een dakvlak van vier of vijf meter diep past in één baan, zonder lasnaad halverwege. Dat is meteen het grote voordeel van deze dakvorm: er is geen nok en geen ander vlak dat de indeling verstoort, dus de banen liggen strak evenwijdig van boven naar onder, en het oog ziet één rustig vlak met een aantal felsnaden erin.
De vraag die overblijft is de breedte van de banen, dus hoeveel felsen er over het vlak te zien zijn. Bij een breed dakvlak van, zeg, tien meter, is de keuze tussen bijvoorbeeld eenentwintig banen van 475 millimeter of een andere verdeling met net iets bredere of smallere stroken om precies op maat uit te komen. Bij een lessenaarsdak valt dat patroon meer op dan bij een schuin dak met een nok, omdat er niets anders is om de aandacht te verdelen. Wij rekenen dat op tekening uit en houden daarbij rekening met de kopgevel, zodat de buitenste banen niet duidelijk smaller zijn dan de rest. Dat is werk dat wij vooraf doen, kosteloos, juist omdat een scheve verdeling op dit dakvlak sneller opvalt dan ergens anders.
Bij een lessenaarsdak zijn de twee randen aan de bovenkant en onderkant niet aan elkaar gelijk, en dat is een verschil dat bij een zadeldak niet zo speelt. De hoge rand grenst meestal aan een gevel die hoger doorloopt, of aan een aansluiting op een tweede bouwdeel. Daar moet de plaat omhoog gezet en ingewerkt worden tegen die aansluitende gevel, met een opstand die het water definitief tegenhoudt. Bij een bungalow is die hoge rand vaak ook de kant waar een dakraam of een lichtstraat zit, wat betekent dat de baanindeling rond die opening al vroeg in het ontwerp moet worden meegenomen. Een opening die precies tussen twee felsen valt, is eenvoudiger in te werken dan een opening die een fels doorsnijdt.
De lage rand is de kant waar het dakvlak vaak in het zicht komt te hangen, over een terras of boven een gevel die van dichtbij te zien is. Daar is de daktrim of de gootconstructie het onderdeel dat het beeld afmaakt. Omdat er bij een lessenaarsdak geen tweede vlak is dat het water opvangt of afleidt, komt bij deze rand al het regenwater van het hele dak samen. Dat vraagt een gootdoorsnede en een aantal afvoerpunten die passen bij het werkelijke oppervlak, niet bij een gemiddelde maat. Bij een dakvlak van, zeg, zestig vierkante meter is dat een andere berekening dan bij een dakvlak van vijftien vierkante meter, en die berekening laten wij aan de installateur of de aannemer over, maar de plaatafwerking bij de rand moet daar wel op aansluiten.
Lessenaarsdaken op bungalows zijn vaak flauw, soms niet veel meer dan de ondergrens van zes graden waarbij klikfels nog toepasbaar is. Bij een flauwe helling blijft regenwater langer op de plaat staan voordat het wegloopt, en dat betekent dat elke aansluiting die dwars op de waterloop staat, kritischer is dan bij een steil dak. Een doorvoer voor een ventilatiekanaal, een schoorsteen die door het vlak steekt, of een dakraam dat niet aan de bovenkant van het vlak ligt maar er middenin staat: bij een flauwe helling moet het water daar met meer zorg om de opstand heen geleid worden, omdat de druk van de waterstroom lager is dan bij een steil vlak. Dat is een detail dat in de uitvoering zit, niet in het materiaal zelf; de plaat en de fels doen hun werk bij zes graden net zo goed als bij dertig graden, maar de manier waarop een aansluiting wordt gemaakt, verdient bij een flauwe helling meer aandacht.
De meeste problemen die wij op een lessenaarsdak van een bungalow tegenkomen, ontstaan niet bij de fels zelf maar bij de randen en de doorvoeren. Een dakraam dat achteraf, na de plaatindeling, in het vlak wordt gezet, valt vaak net verkeerd ten opzichte van een felsnaad, met een lastige inpassing als gevolg. Een schoorsteen die tegen de hoge rand staat, wordt soms behandeld als een detail dat er later wel bij komt, terwijl juist die aansluiting, in combinatie met de flauwe helling, om een ruime opstand vraagt om terugslag van water te voorkomen. En een gootconstructie aan de lage rand die berekend is op een gemiddeld dak in plaats van op het werkelijke oppervlak van dít vlak, loopt bij een fikse regenbui eerder over dan de plaat zelf ooit zou lekken.
Een andere misvatting is dat een lessenaarsdak, omdat het maar één vlak is, per definitie eenvoudiger is dan een zadeldak of een schilddak. Voor de plaatindeling is dat meestal zo, maar voor de randafwerking niet: bij een zadeldak zijn de twee vlakken aan elkaar gelijk en herhaalt de detaillering zich, terwijl een lessenaarsdak twee verschillende randen heeft die elk hun eigen oplossing vragen. Wie dat onderschat, komt er bij de uitvoering achter dat de hoge rand meer aandacht nodig had dan gepland.
Klikfels is niet in elke situatie de aangewezen keuze voor dit dakvlak. Bij een zeer grote lessenaarskap, waarbij het vlak breder is dan gebruikelijk voor een bungalow en er veel doorvoeren dicht bij elkaar staan, kan een andere dakopbouw met meer vrije indeling praktischer zijn. En bij een dak dat net op de grens van zes graden ligt, is het verstandig om vooraf te laten narekenen of de afwatering en de aansluitingen bij die helling voldoende marge hebben, voordat de platen besteld worden.
Wilt u de baanindeling van uw lessenaarsdak laten uitwerken op tekening, met de randdetails en de opening voor een dakraam of schoorsteen erin meegenomen? Neem contact met ons op, dan bekijken wij samen met u welke opdeling het beeld van uw bungalow het beste dient.