Klikzink
Staal is een prima materiaal voor een dak met het aanzien van zink, maar het reageert wel op temperatuur. Een felsbaan die in de winter bij min vijf graden wordt gelegd, is in de zomer bij zestig graden op het dak een paar millimeter langer geworden. Bij een korte baan van een paar meter merkt u daar weinig van. Bij lange dakvlakken telt de uitzetting van stalen felsbanen bij lange dakvlakken wel degelijk mee in het ontwerp, en daar moet een dakdekker rekening mee houden voordat de eerste baan wordt gelegd.
Een stalen band zet niet overal evenveel uit, maar de totale uitzetting van een baan is recht evenredig met de lengte. Een baan van drie meter beweegt nauwelijks merkbaar. Een baan van vijftien meter beweegt aanzienlijk meer, en die beweging moet ergens heen. Als de baan aan beide uiteinden vast zit, ontstaat er spanning in het materiaal en in de fels zelf. Op termijn kan dat leiden tot een fels die openstaat, een golving in het vlak, of scheurvorming bij een vast bevestigingspunt. Daarom werken wij bij lange dakvlakken met een combinatie van vaste klemmen en schuifklemmen. De vaste klem legt het beginpunt van de baan vast, de schuifklemmen laten de rest van de baan bewegen zonder dat de band los kan schieten of kan gaan golven.
Er is geen harde grens die voor elk project hetzelfde is, dat hangt af van het type staal, de kleur van de deklaag en de oriëntatie van het dak. Een donker dak op het zuiden wordt warmer dan een lichtgrijs dak op het noorden, en dat werkt door in de bewegingsruimte die nodig is. Als vuistregel geldt dat wij bij dakvlakken die duidelijk langer zijn dan een paar felsbanen achter elkaar, de lengte opdelen met een doorlopende naad of een overgangsprofiel. Dat is geen esthetisch compromis, het is de manier om te voorkomen dat één baan de volledige lengte van het dak moet opvangen. Een dakvlak van veertig meter wordt dus niet gedekt met veertig meter aan één stuk gefelste baan, ook al zou dat in theorie kunnen.
Als u als architect of opdrachtgever een lang dakvlak tekent, is het verstandig om al in een vroeg stadium na te denken over waar een naad of onderbreking logisch valt. Bij voorkeur op een plek die in het aanzicht niet opvalt, zoals bij een dakkapel, een schoorsteen of een richel. Wordt dat pas op de bouwplaats bedacht, dan is de kans groter dat de onderbreking op een minder fraaie plek terechtkomt. Ook de keuze van de kleur speelt mee: een donkere kleur vraagt om iets meer ruimte voor uitzetting dan een lichte kleur, simpelweg omdat het materiaal warmer wordt.
Bij kortere dakvlakken, zeg tot een meter of acht, tien, is uitzetting zelden een reden om het ontwerp aan te passen. De standaard bevestigingswijze met schuifklemmen vangt die beweging ruim op. Het wordt pas relevant bij dakvlakken die door hun lengte, hun oriëntatie of hun donkere kleur een grotere temperatuurspanning te verduren krijgen. Voor de vraag hoe dat samenspeelt met de dakhelling verwijzen we naar ons artikel over klikfels bij 15 graden dakhelling, waar andere aandachtspunten spelen.
Wilt u weten of uw dakvlak een onderbreking nodig heeft, en zo ja waar die het beste past in het ontwerp? Stuur ons de maatvoering en de oriëntatie van het dak, dan kijken wij mee naar een indeling die op de lange termijn stand houdt.