Klikzink
Regelmatig krijgen wij de vraag of klikfels op een monumentaal pand toegestaan is. Het antwoord is niet met een simpel ja of nee te geven, want dat hangt af van de status van het pand, de zichtbaarheid van het dakvlak en de voorwaarden die de gemeente of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed stelt.
Bij een rijksmonument of gemeentelijk monument is voor werk aan het dak meestal een omgevingsvergunning nodig voor de activiteit monument. De gemeente of een onafhankelijke monumentencommissie beoordeelt dan of de ingreep het beeld van het pand aantast. Daarbij wordt gekeken naar het materiaal, de kleur, de profilering van de naden en of het dakvlak vanaf de openbare weg zichtbaar is. Een achterliggend dakvlak dat vanaf de straat niet te zien is, krijgt vaak meer ruimte dan een voorgevel die het straatbeeld bepaalt.
Klikfels is gemaakt van stalen platen die met een klikprofiel in elkaar vallen, in tegenstelling tot traditioneel gefelst zink of lood waarbij de naden met de hand worden gevouwen. Het verschil tussen die twee technieken leggen we uitgebreid uit in het artikel over klikfels versus machinaal felsen. Voor een monumentencommissie is dat verschil niet onbelangrijk: sommige commissies eisen behoud van het oorspronkelijke materiaal en de oorspronkelijke verwerkingstechniek, juist omdat die het historische karakter van het pand bepalen. Andere commissies kijken vooral naar het eindbeeld en zijn akkoord als de nieuwe bekleding optisch niet van traditioneel zink te onderscheiden is.
Als de vergunning specifiek voorschrijft dat het oorspronkelijke materiaal hersteld of gerepareerd moet worden, is klikfels geen passend alternatief. Dat geldt bijvoorbeeld bij beeldbepalende voorgevels van rijksmonumenten waar de commissie vasthoudt aan authentiek zink, koper of lood, inclusief de bijbehorende handwerktechniek. Ook bij panden met een hoge monumentale waarde waarbij elk detail van de dakrand, de hoeken en de aansluitingen is vastgelegd in een restauratieplan, past een systeem met klikprofielen meestal niet binnen de voorwaarden.
In andere gevallen ligt het genuanceerder. Bij een gemeentelijk monument met een minder streng beschermingsregime, of bij een achterliggend dakvlak dat niet zichtbaar is vanaf de openbare ruimte, wordt klikfels soms wel goedgekeurd, zeker als het uiterlijk dicht bij traditioneel zink blijft wat betreft kleur, naadbreedte en glans. Wij hebben dit eerder gezien bij bijgebouwen en achterdaken van monumentale boerderijen en herenhuizen, waar de voorzijde ongewijzigd moest blijven maar de achterzijde meer vrijheid bood.
De enige manier om zekerheid te krijgen is door vooraf contact op te nemen met de afdeling erfgoed of monumentenzorg van uw gemeente. Vraag daarbij niet alleen of een ander materiaal dan het oorspronkelijke is toegestaan, maar ook of de klikverbinding als verwerkingstechniek wordt geaccepteerd. Neem bij die aanvraag foto's van het bestaande dak mee en, indien beschikbaar, een productblad van de klikfels platen die u overweegt, zodat de commissie het profiel en de kleur kan beoordelen.
Wilt u weten of uw situatie kans van slagen heeft voordat u de aanvraag indient? Wij denken graag mee over wat wel en niet haalbaar is, en kunnen op basis van foto's van uw pand een eerste inschatting geven.