Klikzink
Een klikfels dak is van staal, en staal is koud aan de onderkant zodra de buitentemperatuur daalt. Warme, vochtige binnenlucht die tegen dat koude staal komt, zet vocht af. Dat is condensatie, en het gebeurt onder vrijwel elk metalen dak als de opbouw niet klopt. Het heeft dus niets te maken met de kwaliteit van het zink-look staal zelf, maar alles met wat daaronder zit.
Condensatie onder een klikfels dak voorkomen begint bij de vraag waar het dauwpunt in de dakopbouw ligt. Zolang warme binnenlucht ergens tegen een koud oppervlak kan komen, ontstaat er vocht. Bij een geïsoleerd dak wilt u dat de binnenlucht helemaal niet bij het koude staal kan komen. Dat is de kern van de oplossing, en het zit 'm niet in het dakbedekkingsmateriaal maar in de lagen eronder.
In een woning komt voortdurend vocht vrij, door koken, douchen, planten, en gewoon door mensen die ademen. Die lucht stijgt op en zoekt de weg naar buiten, ook door een dak heen als daar geen barrière tegen zit. Zonder damprem aan de warme kant van de isolatie trekt vochtige lucht de isolatie in, komt onderaan het koude staal en slaat daar neer. Dat vocht verdwijnt niet vanzelf. Het verzamelt zich, maakt de isolatie nat, en een natte isolatielaag isoleert nauwelijks meer. Op termijn tast het ook houten regelwerk of dakbeschot aan.
De oplossing zit in twee dingen die samen moeten werken: een damprem die voorkomt dat vocht van binnenuit de constructie in trekt, en voldoende ventilatie aan de koude kant zodat vocht dat er toch komt, weg kan. Dat laatste gebeurt meestal met een geventileerde luchtspouw tussen de isolatie en de onderzijde van het stalen dakbeschot, met open- en aanvoerpunten bij de goot en de nok zodat lucht kan circuleren en vocht kan afvoeren.
Een dikkere isolatielaag lost condensatie niet op als de damprem ontbreekt of slecht is aangesloten. Sterker nog, hoe beter u isoleert, hoe kouder de buitenkant van die isolatie wordt, en hoe groter het risico op condensatie als er geen damprem zit. Ook een dampopen onderdak zonder spouw is meestal onvoldoende onder staal, omdat staal zelf geen enkel vocht doorlaat. Het vocht moet dus via een andere weg weg, en dat is de spouw.
Er bestaan ook anticondensfolies, een laag onder het stalen dakbeschot die vocht tijdelijk vasthoudt en weer afgeeft zodra de temperatuur stijgt. Dat kan een aanvulling zijn, bijvoorbeeld bij een onverwarmde schuur of garage waar geen volledige geïsoleerde opbouw nodig is. Maar bij een bewoond, verwarmd gebouw is een anticondensfolie geen vervanging voor een damprem en ventilatie, hooguit een extra buffer.
Er zijn situaties waarin klikfels niet de aangewezen oplossing is, of waarin eerst iets anders moet gebeuren voordat u het dak erop legt. Bij renovatie van een bestaand dak waarvan de opbouw onbekend of ondoorzichtig is, bijvoorbeeld een dak waarbij de isolatie tussen de sporen zit en er geen inspectiemogelijkheid is, weet u vooraf niet of er al een damprem zit en of die goed is aangebracht. Dan is het verstandiger om eerst de bestaande opbouw te laten beoordelen, en zo nodig aan te passen, voordat er een nieuw stalen dak op komt. Ook bij een dak zonder enige ventilatieruimte, bijvoorbeeld een zeer laag dakpakket waar geen spouw in past, is klikfels niet zonder meer de juiste keuze; dan moet eerst gekeken worden of er een andere opbouw met dampopen isolatie mogelijk is.
Als u een nieuw dak plant, is de opbouw met damprem en geventileerde spouw meestal goed in te passen, en dat is dan ook de gangbare manier van werken. Bij twijfel over een bestaande situatie is het verstandig om de huidige dakopbouw te laten beoordelen voordat er een keuze voor het nieuwe dakbedekkingsmateriaal wordt gemaakt. Een aannemer of dakdekker die de bouwtekening en de bestaande lagen bekijkt, kan u vertellen of de opbouw geschikt is, en wat er eventueel eerst moet gebeuren.