Klikzink
Een dak van felsplaten valt of staat niet bij het materiaal op het platte vlak, maar bij de plek waar het water het dak verlaat. De goot en de dakrand zijn de plekken waar alle water van het hele dakvlak samenkomt en waar de plaat, de ondergrond en de afwatering elkaar moeten raken zonder dat er iets lekt, vervormt of los komt te staan. Wij krijgen hier veel vragen over, en terecht: dit is het onderdeel waar een dak op felsplaten zich onderscheidt van een dak met dakpannen of bitumen, en waar een verkeerde keuze het snelst tot schade leidt.
Felsplaten zijn stalen banen met een opstaande fels tussen de banen. Die fels zorgt ervoor dat het water tussen de banen niet zijwaarts kan weglopen, maar over het vlak naar de onderkant van het dak stroomt. Bij de dakrand komt al dat water samen op één lijn. Dat betekent dat de gootconstructie en de rand van het dak niet zomaar een afwerking zijn, maar het punt waar de volledige belasting van het dakvlak wordt opgevangen. Bij een klein dakje van een paar vierkante meter valt dat te overzien. Bij een lang dakvlak, of bij een dak dat afwatert op één enkele goot, loopt de hoeveelheid water bij een bui snel op. De goot en de aansluiting moeten daarop berekend zijn, niet alleen qua doorstroomcapaciteit maar ook qua bevestiging: het gewicht van stromend water en eventueel sneeuw dat tegen de rand blijft liggen, moet ergens op steunen.
De rand van de plaat zelf wordt bij felsplaten meestal afgewerkt met een omgezette of doorgezette plaatrand die over de gootlijst of de daktrim heen valt, zodat er geen open naad ontstaat waar water onder kan kruipen. Omdat de platen blind bevestigd zijn met klemmen onder de fels, zijn er bij de rand geen zichtbare schroeven die na jaren kunnen gaan lekken. Dat is een voordeel, maar het betekent ook dat de eindafwerking bij de goot zorgvuldig moet aansluiten op de onderliggende gootconstructie, want een klem lost het probleem van een verkeerd gedimensioneerde gootrand niet op.
De dakrand is de plek waar de plaat eindigt, de goot is de plek waar het water wordt opgevangen en afgevoerd. In de praktijk werken die twee als één geheel: de plaat moet zo over de rand vallen dat al het water in de goot terechtkomt en niet erlangs, en de goot moet ruim genoeg gedimensioneerd zijn en op de juiste hoogte hangen om dat water ook daadwerkelijk te ontvangen. Bij een hellend dak met een normale dakvoet is dat een kwestie van een goede overstek en een gootlijst op de juiste positie. Bij een dak dat verspringt, bij een dakrand met een kleine overstek, of bij een dak dat aansluit op een gevel in plaats van vrij uitstekend, vraagt die aansluiting meer aandacht. Dan is het niet meer voldoende om de plaat "over de rand te laten hangen": de detaillering moet op tekening worden uitgewerkt, met de juiste overlap, de juiste helling van de eindstrook en een bevestiging die het geheel op zijn plek houdt bij wind.
De manier waarop goot en dakrand worden uitgevoerd, hangt sterk af van het gebouw waarop de platen komen. Bij een eenvoudige kap op een woonhuis is de dakrand vaak recht en overzichtelijk, met een standaard gootprofiel dat weinig bijzonderheden kent. Bij een schuur of loods met een lange, ononderbroken dakrand kan de hoeveelheid water die bij een bui op één punt samenkomt aanzienlijk zijn, en moet de goot daarop zijn afgestemd. Bij een dak op een bestaande onderconstructie, bijvoorbeeld wanneer platen over bestaande dakpannen of over een asbestdak komen, ligt de hoogte van het nieuwe dakvlak anders dan voorheen, wat gevolgen heeft voor de positie van de bestaande goot. Bij nieuwbouw is er meer vrijheid om de goot en de rand vanaf de tekentafel op elkaar te laten aansluiten. Bij een dakvlak met een minimale helling speelt de afvoer een grotere rol dan bij een steil dak, omdat het water er langzamer wegloopt en er minder marge is voor een kleine onvolkomenheid in de aansluiting. En bij verticale toepassing op een gevel is er vaak geen traditionele dakgoot, maar een druiplijn of een aansluiting op een onderliggende kant, wat een andere uitwerking vraagt dan een horizontaal dakvlak. Wij werken deze situaties per gebouwtype uit op de pagina's die daarvoor bestaan; deze pagina beschrijft het principe dat voor elk van die gevallen als basis geldt.
De meeste klachten die wij achteraf horen, gaan niet over de plaat zelf maar over de rand. Een goot die net iets te laag hangt ten opzichte van de plaatrand, waardoor water bij harde windstoten over de rand heen spat in plaats van in de goot te vallen. Een eindstrook die te kort is doorgezet, waardoor capillaire werking het water onder de plaat trekt in plaats van erover. Een dakrand die wel is berekend op het gewicht van de plaat, maar niet op het bijkomende gewicht van stuwend water bij een verstopte afvoer. Dit zijn geen fouten van het materiaal, maar van de aansluiting, en ze zijn in de regel te voorkomen door de detaillering vooraf op tekening te bekijken in plaats van pas op de bouwplaats te bepalen.
Er zijn situaties waarin een eenvoudige gootrand niet de juiste oplossing is. Bij een dak dat aansluit op een buurpand zonder eigen dakrand, bij een inwendige goot die tussen twee dakvlakken ligt, of bij een dakvlak dat afwatert op een plek waar geen ruimte is voor een normale gootbak, is meer nodig dan een standaard eindprofiel. In dat geval moet de afwatering als geheel opnieuw worden doordacht, vaak in overleg met een dakdekker of installateur die de onderliggende constructie kent. Het is dan niet verstandig om de platen te leggen en de afwerking van de rand als bijzaak te behandelen: de rand bepaalt in die gevallen of het dak droog blijft, meer dan het vlak zelf.
Als u een dak van felsplaten overweegt of al in de planning heeft, is het verstandig om de aansluiting op goot en dakrand niet aan het einde van het project te bespreken, maar vooraf op tekening. Wij denken daarin mee zonder dat dit iets kost, en werken platen op maat, tot op de millimeter, zodat de aansluiting op de bestaande of nieuwe gootconstructie precies past bij het dakvlak dat u heeft. Heeft u een tekening, een foto van de bestaande situatie of gewoon een vraag over een specifieke rand: neem gerust contact met ons op.